Mijn eerste kennismaking met de grote kat die in de Himalaya leeft, was toen ik 10 jaar oud was. Elke week viel er een aflevering van de Grote Dieren Encyclopedie van (ik meen) Lekturama in de bus, met uitgebreide beschrijvingen van tien of vijftien diersoorten in alfabetische volgorde. De S kwam pas toen alle andere grote katachtigen waren gepasseerd. Zodoende wist ik dat de meeste grote katten leven op plaatsen waar het warm en groen is, of tenminste één van beide. De naam sneeuwluipaard bleef me bij als een contradictio in terminis.

Nu zijn veel diersoorten in staat om ver buiten hun ‘optimale habitat’ te leven, als de nood aan de man komt en de concurrentie het toelaat. Netjes gezegd: hun ecologische amplitude is vaak groter dan we denken. Onlangs sprak ik een Bhutanese onderzoeker die tijgers heeft gefotografeerd op ruim 3000 m hoogte. Hij was op zoek naar sneeuwluipaarden. Dat gezegd zijnde, mogen sneeuwluipaarden wel beschouwd worden als de meest klimatologisch gespecialiseerde onder de (grote) katachtigen. Zijn hele bouw en fysiologie zijn aangepast aan de extreme omstandigheden in een winterse Himalaya. En die zijn niet mis.

De tweede keer dat ik me weer bewust werd van het bestaan van een grote sneeuwkat, was kerst 1990 in Leh, de hoofdstad van Ladakh. Het was mijn eerste winterbezoek aan een regio waar ik ’s zomers trektochten leidde. Het was koud, bar koud in het nauwelijks verwarmde guesthouse. Drie loodzware quilts hielden me ’s nachts warm, en wakker omdat ik nauwelijks kon ademen. Op bezoek bij een vriend, de Wildlife Warden van het Forest Department, kwam het gesprek op de shan, zoals de Ladakhi hem noemen. Tijdens vele liters hete thee en borden vol dampende momo’s ontstond het idee voor een winterexpeditie om de shan te zien en fotograferen.

Nog vier maal ben ik over een witbesneeuwde Himalaya gevlogen, vele weken heb ik door de sneeuw gebanjerd en over bevroren rivieren geschuifeld. Fantastische, louterende ervaringen die ik nooit had willen missen. Hij was er, getuige talloze sporen, krabsporen en uitwerpselen. Maar meestal niet waar ik was, en andersom. Op mijn eerste expeditie bezocht een sneeuwluipaard een dorpje waar ik de dag tevoren geslapen had. En terwijl ik in de bergen was, pakte een andere sneeuwluipaard een paard vlak buiten Leh, op een kilometer van mijn dikke quilts vandaan. De hele buurt liep uit om de shan te bekijken. En zo kan ik nog wel even doorgaan. Toen ik het moment kwam, was het toch anders dan verwacht. Niet in de sneeuw maar tussen oranjekleurige rotsen. Waarvan er één bewoog. Zijn bewegingen waren zo traag en vloeiend dat ik het pas na minutenlang turen zag. Al die tijd keek hij naar mij, onbevreesd, onderzoekend, bijna uitdagend. “Ben je daar eindelijk?”

Ik heb veel geleerd van alle ‘mislukkingen’ en weet nu waar en hoe ik moet zoeken, en met wie. Mede dankzij de zeer deskundige gidsen waar we mee werken, ligt de kans om een sneeuwluipaard te zien op onze Sneeuwluipaard Expeditie dik boven de 50%. Beter kun je het niet krijgen.

Één van de meest indrukwekkende verschijnselen in de natuur is het Noorderlicht, ook wel bekend als het Poollicht of Aurora Borealis. Het mysterieuze verschijnsel hangt samen met de activiteit op de zon. Het kleurrijke lichtspel ontstaat wanneer geladen deeltjes de dampkring van de aarde binnendringen. Geladen deeltjes komen vrij bij uitbarstingen op de zon. Deze deeltjes bevatten veel energie welke in de bovenste kilometers van de atmosfeer door botsingen worden overgedragen op zuurstof- en stikstofatomen. Hierdoor ontstaan het bijzondere licht.

Het Noorderlicht is het best waarneembaar tussen september en maart. Het weer is een zeer bepalende factor. Wanneer het helder, koud en donker is is de kans het grootst. Er is echter veel geduld nodig. De ene nacht is het Noorderlicht meerdere malen te zien, een andere keer blijft het dagen weg. Het blijft verschijnsel waarbij je volledig afhankelijk bent van de natuur.

BBC film over het Noorderlicht in Noorwegen (via www.visitnorway.com)
Joanna Lumley, de actrice bekend van de BBC serie ‘Absolutely Fabulous’, droomde sinds haar jeugd ervan ooit het noorderlicht te kunnen zien. Uiteindelijk werd haar droom bewaarheid. In een bijzondere film van de BBC reist ze door geheel Noorwegen, op zoek naar aurora borealis. Voor Joanna, als voor zovele anderen, ontaarde het aanschouwen van het magische licht in een doorleefde emotie. Bekijk hieronder een fragment van de documentaire.

Noorwegen, Zweden, Finland en IJsland zijn binnen Europa de landen waar de kans op het Noorderlicht het grootst is. Er zijn verschillende reizen die speciaal om het Noorderlicht draaien. Ook tijdens husky reizen in de Scandinavische landen is er een zeer grote kans op het Noorderlicht. Liever per sneeuwscooter op zoek naar het Noorderlicht? Ook dat is mogelijk! Neem gerust contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Op 4 augustus deze zomer zijn in de Belgische Ardennen filmopnames gemaakt van een wilde wolf. De beelden zijn eerst door tal van experts bekeken, waarna de conclusie was dat het een wilde wolf moest zijn. Het schuwe gedrag, de tekening in zijn vacht, zijn bouw en zijn krachtige voorkomen maakten dit duidelijk aan de Franse wolvenexpert Eric Marboutin.

Een Belgisch filmteam van Dieren in Nesten was op zoek naar de lynx in de zuidelijke Ardennen. Op een geschikte plek werd een cameraval neergezet en enkele dagen later weer opgehaald. In plaats van een lynx werd op de beelden echter een wolf gevonden! Het is de eerste bevestigde wolf in België sinds 110 jaar. Al lange tijd is duidelijk dat wolven vanuit Zuid-Frankrijk en Italië zich naar het noorden en westen toe uitbreiden. Inmiddels zitten er wolven van deze populatie in Oostenrijk, Zwitserland, Zuid-Duitsland en de Franse Vogezen. Ook de Duits-Poolse wolvenpopulatie breidt zich uit. De Belgische wolf komt net als de Nederlandse wolf bij Duiven waarschijnlijk uit het Zuiden.

Mensen hoeven voor deze wolven niet bang te zijn, maar onze schapen en geiten moeten we wel tegen wolven beschermen. Dit kan door de schapen achter schrikdraad te houden, ’s nachts op stal te zetten of een getrainde waakhond in te zetten.

Orka’s hebben haring als grootste voedselbron in de wintermaanden. Ze jagen op de haring en zwemmen deze achterna. Ze duiken regelmatig op uit het water en draaien rond hun as, waarbij de zwarte kop en witte buik duidelijk te zien zijn. Dit is de zogenaamde spy hop waarmee de orka polshoogte komt nemen. Als de orka’s een school haringen hebben gevonden gebruiken zij speciale jachtmethodes om de haringen te vangen. Ze zwemmen rond de haringen, die bang zijn voor het licht dat op de witte buik van de orka’s reflecteert en drijven de haringen bijeen. Daarna gebruiken de orka’s hun staart om de vissen bewusteloos te slaan, waarna zij de haringen één voor één opeten.

IJsland

Sinds enkele jaren worden in de fjorden van Grundarfjördur regelmatig orka’s gezien. Dit heeft te maken met de haringen die in de baai overwinteren. Deze haringen worden steeds gevolgd door orka’s en walvissen, wat een leuk spektakel om te zien is. Tijdens de walvissafari’s komen de nieuwsgierige orka’s soms erg dicht bij de boot. Naast de walvissafari’s zijn de orka’s soms ook al vanaf de kant te zien.

In de middag en de avonduren is er nog genoeg tijd om de schoonheid van IJsland te ontdekken. Het schiereiland, dat een rijke vulkanische geschiedenis heeft wordt gedomineerd door de gletsjer Snæfellsjökull. Onderweg langs de kustlijn zijn er vele bezienswaardigheden: de berg Helgafell die een mooi uitzicht biedt over de Breiðafjörður, vissersdorpjes en verlaten strandjes. Het is ook mogelijk heerlijk te ontspannen in de natuurlijke baden Landbrotalaug of Rauðamelslaug niet overslaan. Een dagje Reykjavik behoort natuurlijk ook tot de mogelijkheden. In de avonduren is er goede kans dat het noorderlicht tevoorschijn komt, een bijzonder natuurlijk lichtspektakel. 

Noorwegen

Ga mee op zoektocht naar de orka’s aan boord van een schip met professionele bemanning, waar u met al uw vragen over orka’s terecht kan. Tot een aantal jaren geleden was de Tysfjord op de Lofoten in Noorwegen de beste en mooiste plek in Europa om orka’s te zien. Door het veranderen van de haringstroom is de grote zekerheid om in de fjorden orka’s te zien helaas verdwenen. Daarom wordt er sinds enkele jaren een nieuwe reis aangeboden aan de kust van Noorwegen. Tijdens deze reis verblijft u enkele dagen aan boord en er is geen vooraf vast gestelde route. U vaart buiten de fjorden met de haringstroom mee, zodat u de meeste kans heeft om orka’s te zien. 

Snorkelen met orka’s

De kapitein brult boven de motoren uit “ze moeten hier in de buurt zijn” en wijst op een zwerm meeuwen. “meeuwen hangen altijd boven de zee waar orka’s aan het jagen zijn”. De orka’s zijn vlak bij de boot als de bemanning roept “duikmasker, snorkel en vinnen aandoen”. Langzaam laat u zich in het koude water glijden, de lucht in uw droogpak houdt u gelukkig warm. De wateren in Noorwegen zijn erg helder waardoor u goed zicht heeft. Nieuwsgierig zwemmen de orka’s om u heen terwijl het droogpak er voor zorgt dat u blijft drijven. Ineens doemt er een schaduw op, razendsnel komt de schaduw dichter bij. Op slecht een paar meter afstand zwemt een orka onder u door. 

In veel Oost-Europese landen worden jaarlijks talloze weesberen gevonden. De moeder is door stropers of een ongeluk om het leven gekomen en de jonge beren zijn nog te klein om te overleven in het wild. Meestal eindigen ze in een opvangcentrum of dierentuin. Vaak zijn de beren al zo gewend geraakt aan mensen dat het niet meer mogelijk is om ze terug te zetten in het wild. Als dergelijke beren wel worden teruggezet is de kans groot dat het zogenaamde probleemberen worden: beren die niet bang zijn om in de buurt van dorpen en mensen te komen om voedsel te zoeken. Dit leidt vaak tot ongewenste en gevaarlijke situaties waarbij mensen aangevallen kunnen worden. Maar uiteindelijk is het meestal de beer die gevangen genomen of gedood wordt.

In 2004 is in Harghita regio in Roemenië een weesberenopvangcentrum opgericht. Men is begonnen met het ontwikkelen van een methode om jonge beertjes te rehabiliteren oftewel om ze voor te bereiden op het leven in het wild door middel van een soort ‘bereles’. Als de beertjes deze periode goed doorstaan en ‘geslaagd’ zijn, kunnen ze worden uitgezet in het wild.

De beren waarvan blijkt dat ze het waarschijnlijk niet zullen redden in het wild, worden in een ander permanent opvangcentrum geplaatst. Sinds 2004 zijn negen beertjes met een radiokraag in het wild uitgezet. Tot en met 2013 worden jaarlijks minimaal drie weesbeertjes uitgezet. 

Alertis
Veel beren in het wild worden bedreigd door het kleiner worden en het versnipperen van hun leefgebied. Ook illegale jacht en conflicten met mensen veroorzaken veel problemen. Alertis initiëert en ondersteunt verschillende projecten ten behoeve van de bescherming van de beer en zijn leefgebied. 

 Alertis is in de race voor de Grote Gift van het 3MFonds. Het gaat om maar liefst € 50.000,- Om te winnen hebben ze stemmen nodig. De actie duurt t/m 31 oktober, ga naar deze site om te stemmen!